آورده ، مىتوان مشاهده كرد . « 1 » اين نوع استدلال فقهى را مىتوان تحت عنوان فقه طبيعى ياد كرد كه مىكوشيد احكام فقهى را مطابق تفاوت‌هاى طبيعى توجيه كند . تأثير انديشه‌هاى قاسم امين مصرى در ايران دربارهء حجاب افكار تجدّدگرايانه و از جمله بدعت كشف حجاب ، حركتى است كه بر اثر فشار افكار خارجى و تجاوز غرب به نقاط ديگر دنيا و از جمله ايران ، رواج يافته است . قانون عادى آن نيز نفوذ افكار ملّت غالب بر مردمى مغلوب است كه همزمان با خودباختگى و احساس ضعف داخلى ، راه را براى ورود افكار بيگانه بازگذاشته و به مرور ، نسلى پديد آمد كه سخت از اين تقليد جانبدارى كرده ، و هواخواه آن شد . تا آنجا كه به بحث كشف حجاب مربوط مىشود ، بىترديد تا پيش از طرح آن در ايران ، نه هيچ زنى منادى كشف حجاب بوده و نه از ديد مردمان مسلمان ، حجاب امرى صعب و سخت براى زنان وصف شده است . « 2 » نخستين‌بار اين انديشه از بيرون آمد و افرادى نيز كه از آن جانبدارى كردند ، شيفتگان غرب و انديشه‌هاى آن بودند كه يا در غرب تحصيل كرده بودند و يا در داخل در مدارس نوين درس خوانده و متأثر از آن انديشه‌ها بودند . بنابراين و بدون ترديد حق با شيخ يوسف گيلانى است كه در سال 1346 قمرى مىنويسد : « معترضين كه قلم‌فرسايى در كشف حجاب مىكنند و به مقالات واهيه مبادرت مىنمايند ، از تأثيرات و تعليمات همسايگان و دشمنان ايران است . » « 3 » بحث از حجاب ، انتقاد از آن و شعار كشف حجاب ، از برداشتن برقع و نقاب از روى تا برگرفتن حجاب به‌طور كامل ، از چهار مسير به ايران رسيده است : نخستين طريق آن ، نشر افكار اروپايى در ايران بود كه از راه‌هاى مختلفى صورت گرفت . گاه در نوشته‌هاى خود غربىها انتقاداتى مطرح مىشد و گاه ايرانيانى كه به نوعى شيفتهء غرب مىشدند ، اين انديشه‌ها را در ميان هموطنان خود مطرح مىكردند . يافتن مسيرهاى ورودى اين افكار در داخل ايران ، چندان دشوار نيست ؛ اما مهم‌ترين آن‌ها ايجاد مدارس نوين به‌خصوص مدارس نسوان است كه با حمايت و پشتوانهء خارجىها - و در اصل فرانسوىها و امريكايىها - و به سبك مدارس اروپايى در ايران تأسيس شده است .

--> ( 1 ) . وسيلة العفايف يا طومار عفت ، ( رشت ، 1346 ق ) ص 23 به بعد تحت عنوان « سر طبيعى تقدم مرد بر زن ) تا ص 32 ؛ الحجة البالغه ، ص ( ناصر الدين حجت نجف‌آبادى ، مشهد ، 1308 ) 211 - 212 ( 2 ) . در اين‌باره بايد قرة العين بابى را كه دليل كشف حجاب او در ميان بابيان چندان هم روشن نيست ، استثنا كرد . ( 3 ) . وسيلة العفائف يا طومار عفت ، ص 112